Η καταδίκη της Ελλάδας στο δικαστήριο ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο επίκεντρο (ανεπίσημων) αντιπαραθέσεων
Γράφει ο Τάσος Θεοδωρίδης
Η
πρόσφατη προσφυγή στο δικαστήριο των Ανθρωπίνων Δικαιωμάντων δυο πολιτών της Γαλλίας με ελληνική καταγωγή εναντίον της Ελλάδας για την παραβίαση του δικαιώματος του εκλέγειν, έχει ξεσηκώσει ανεπίσημες διαμαρτυρίες από τους «θερμόαιμους πατριώτες» εντός και εκτός της Ελλάδος. Οι μεν ισχυρίζονται πως οι κ. Σιταρόπουλος και Γιακουμόπουλος «το παράκαναν» με την προσφυγή εναντίον της χώρας που τους γέννησε, και πως οι ομογενείς που ζούν σε ξένες χώρες δεν μπορούν να έχουν λόγο για το ποιός βουλευτής θα εκπροσωπήσει ποιόν έλληνα, εφ’ όσον τα συμφέροντά τους είναι στην αλλοδαπή. Απ’ την άλλη, εκατομμύρια ομογενείς, αλλά και μερικοί ομοϊδεάτες τους στην Ελλάδα πιστεύουν πως η Ελλάδα τους «πρόδωσε» με την αθέτηση της υπόσχεσης για ψήφο των ομογενών, αλλά και με την αδυναμία της να εξυπηρετήσει ομογενείς που θέλουν να ψηφίσουν σε πρεσβείες και προξενεία του εξωτερικού.
Πέρα απ’ αυτή την διχαστική τάση που χωρίζει τους έλληνες σε δυο παρατάξεις (όπως πάντα σε ζητήματα καίριας σημασίας), υπάρχει και το ηθικό δίλημμα του «ποίος τον λίθον πρώτος βαλέτω». Οι ομογενείς έχουν εδώ και πολλά χρόνια πεισθεί πως η Ελλάδα τους έχει εγκαταλείψει στη μοίρα τους, δεν τους δείχνει τον τρόπο να την βοηθήσουν είτε υλικά είτε ηθικά και ενώ στο παρελθόν τους χρειαζόταν για ψηφοθηρικούς λόγους (τα κόμματα ναύλωναν «καραβάνια» για να επιστρέψουν στην Ελλάδα την περίοδο των εκλογών) τώρα δεν τους δίνουν σημασία. Ακόμη και οι πρόσφατες υποσχέσεις των πολιτικών για την ψήφο του Αποδήμου φαίνεται πως ήταν μόνο λόγια και για δημιουργία εντυπώσεων. Οι ομογενείς παρ’ όλο που νιώθουν την αδικία και εμπαιγμό στο πετσί τους, ωστόσο έχουν ηθικούς ενδοιασμούς στο θέμα της «καταγγελίας» της χώρας που τους γέννησε. Ποιός θα βρεθεί να «στήσει την Ελλάδα στον τοίχο» ώστε τουλάχιστο κάποιο ανώτατο όργανο να της «βάλει μυαλό» και να σταθεί στο ύψος των υποχρεώσεών της; Στην συγκεκριμένη περίπτωση, ποιός ομογενής θα μπορέσει να καταγγείλει την Ελλάδα για παραβίαση των δικαιωμάτων των ομογενών (δικαίωμα του εκλέγειν) ώστε να κριθεί αυτή η αντισυνταγματικά παράνομη πράξη και ανήθικη;
Να που βρέθηκαν δυο ομογενείς, που μπόρεσαν να ξεπεράσουν τις ενοχές που επιφέρει μια τέτοια απόφαση και να μας βγάλουν από την δύσκολη θέση και δίλημα του πως να «προδώσουμε» την γενέτειρα. Με την καταδίκη της η Ελλάδα στο Ανώτατο Δικαστήριο των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ανοίγει ο δρόμος για μια σειρά ενεργειών που θα φέρουν την Ελλάδα στον αστερισμό των κρατών που εφαρμόζουν το διεθνές δίκαιο, την ισότητα στην αντιμετώπιση των πολιτών και την απότιση δικαιοσύνης όπου πρέπει. Ευτυχώς που βρέθηκαν οι δυο ομογενείς και «φορτώθηκαν» πάνω τους το σταυρό του μαρτυρίου των ενοχών, και των αμφιβολιών για την ορθότητα ή μη της πράξης τους και μας γλύτωσαν από την δύσκολη θέση να το κάνουμε (ή να αποφασίσουμε να το κάνουμε) εμείς.
——————Ακολουθεί η ανακοίνωση της καταδίκης στα αγγλικά—————————————————————-
Press release issued by the Registrar
Chamber judgment
Sitaropoulos and Giakoumopoulos v. Greece (application no. 42202/07)
GREEK EXPATRIATES’ INABILITY TO VOTE IN NATIONAL ELECTIONS BREACHED CONVENTION
By a majority
Violation of Article 3 of Protocol No. 1 (right to free elections)
to the European Convention on Human Rights
Principal facts
The applicants, Nikolaos Sitaropoulos and Christos Giakoumopoulos , are Greek nationals who were born in 1967 and 1958 respectively and live in Strasbourg, where they are officials of the Council of Europe.
In a fax dated 10 September 2007 to the Greek Ambassador in France, the applicants, being permanent residents in France, expressed the wish to exercise their voting rights in France for the Greek parliamentary elections.
The Ambassador replied that their request could not be granted “for objective reasons”, namely the absence of the legislative regulation that was required to provide for “special measures … for the setting up of polling stations in Embassies and Consulates”.
As a result, the applicants could not exercise their voting rights in the elections of 16 September 2007.
Complaints, procedure and composition of the Court
Relying on Article 3 of Protocol No. 1 the applicants complained that they had been unable to exercise their right to vote at their place of residence, as they were living abroad.
The application was lodged with the European Court of Human Rights on 20 September 2007.
Judgment was given by a Chamber of seven judges, composed as follows:
Nina Vajić (Croatia), President,
Anatoly Kovler (Russia),
Elisabeth Steiner (Austria),
Khanlar Hajiyev (Azerbaijan),
Dean Spielmann (Luxembourg),
Sverre Erik Jebens (Norway), Judges,
Spyridon Flogaitis (Greece), ad hoc Judge,
And also Søren Nielsen, Section Registrar.
Decision of the Court
Article 51 § 4 of the Greek Constitution (“Article 51 § 4”), a provision that was adopted in 1975 and restated when the Constitution was revised in 2001, authorised the legislature to lay down the conditions for the exercise of voting rights for expatriate voters.
Whilst the applicants could always have gone to Greece in order to vote, the de facto obligation to travel considerably complicated the exercise of their right because it entailed expenses and disturbance to their professional and family life.
Article 3 of Protocol No. 1 to the European Convention on Human Rights did not require States to secure voting rights in parliamentary elections for voters living abroad. However, the Greek constitutional provision in question (Article 51 § 4) could not remain inapplicable indefinitely, otherwise its content and the intention of its drafters would be deprived of any normative value. Thirty-five years after it was adopted, the legislature had still not rendered that provision effective. In addition, whilst a bill of February 2009 entitled “Exercise of the right to vote in parliamentary elections by Greek voters living abroad” indicated an intention to legislate on the matter, the Court noted that it had been put before Parliament eight years after the last revision of the Constitution. In addition, since that bill had failed in April 2009, no fresh initiative had been taken.
The lack of legislative implementation in respect of expatriates’ voting rights was likely to constitute unfair treatment of Greek citizens living abroad – especially at a significant distance – in relation to those living in Greece, contrary to the Council of Europe’s texts urging member States to enable their non-resident citizens to participate to the fullest extent possible in elections . On the basis of a comparative study of the domestic law of 33 member States of the Council of Europe, the Court observed that the vast majority (29) had implemented procedures for that purpose , and concluded that Greece fell below the common denominator in such matters.
The Court reiterated that the European Convention on Human Rights was intended to guarantee not rights that were theoretical or illusory but rights that were practical and effective. It emphasised that it was more demanding concerning the “active” aspect – restrictions on voting rights – than the “passive” aspect – the right to stand for election – of Article 3 of Protocol No. 1, and that Greece could not rely on the broad margin of appreciation usually afforded to States in such matters under that provision.
Therefore, the absence for over three decades of effective measures to enable Mr Sitaropoulos and Mr Giakoumopoulos to exercise their right to vote in national elections from their place of residence had breached the right to free elections. The Court found, by five votes to two, that there had been a violation of Article 3 of Protocol No. 1.
Just satisfaction
Under Article 41 the Court held that the finding of a violation constituted in itself just satisfaction for the non-pecuniary damage suffered and that Greece had to pay Mr Sitaropoulos and Mr Giakoumopoulos 2,000 euros jointly for costs and expenses.
Separate opinions
Judges Spielmann and Jebens expressed a joint partly dissenting opinion. Judges Vajić and Flogaitis each expressed a dissenting opinion. These opinions are annexed to the judgment.
The European Court of Human Rights was set up in Strasbourg by the Council of Europe Member States in 1959 to deal with alleged violations of the 1950 European Convention on Human Rights
